Gemeente Kollumerland

Toespraak burgemeester installatie nieuwe raad d.d. 11 maart 2010

Dames en Heren van de Raad,

Zo juist heb ik u mogen installeren als lid van de gemeenteraad van Kollumerland c.a.
De eed of belofte hebt u afgelegd en u hebt o.a. trouw beloofd aan de wetten en aan de grondwet van ons koninkrijk. Dat is een groot goed. U bent daarin een voorbeeld voor allen. U komt daarmee in een lange traditie te staan van al uw voorgangers, die hun bijdrage hebben geleverd aan de invulling van het openbaar bestuur en aan de besluitvormende macht.

U bent volksvertegenwoordiger. Letterlijk bent u uit en door het volk, de inwoners van onze gemeente gekozen. Dat wetend en beseffend weet u, dat uw taak een verantwoordelijke taak is. Er is onderzoek gedaan naar uw geloofsbrieven, dat is vrij formeel, maar dat heeft vooral te maken met mogelijke conflicterende belangen. Een raadslid dient onpartijdig en onafhankelijk te opereren en een raadslid dient zijn verantwoordelijkheid te nemen als het om besluitvorming gaat. Van hem wordt verwacht dat hij objectief en zonder last en ruggespraak een afweging maakt om te kunnen besluiten. Natuurlijk dient een raadslid zijn afwegingen te maken, door middel van kennis die hij vergaart, door middel van de juiste informatie en door middel van discussie in fractie en daar buiten. Wijsheid, inzicht en gezond oordeel zijn daarbij van grote betekenis. Ieder brengt zijn eigen achtergrond, kwaliteiten en karakter met zich mee. 

Raadslid bent u uit overtuiging. U moet het hebben van idealen, visie en realiteitszin. De politieke partij namens wie u opereert, en de vastgelegde partijvisie zijn mede uitgangspunten voor uw opstelling en oordeel.

Voor de nieuwe raadsleden is een program opgesteld om kennis te maken met wat er speelt, wat zijn de hoofditems en welke projecten staan op stapel. Maar ook, wat is onze werkwijze, hoe komen besluiten tot stand en wat zijn uw bevoegdheden. Ook zal er inzicht worden gegeven over de begrotingscyclus en de daarbij behorende positie van de gemeenteraad inzake besluiten van budgettaire aard.

Voor nu mijn gelukwensen met uw raadslidmaatschap en ik wens en ik hoop dat we als gemeenteraad vruchtbare discussies zullen hebben en dat we gezond en wel met zijn allen deze periode van vier jaar zullen beleven en vooral dat we als bestuur geheel ten dienste staan aan de samenleving van Kollumerland c.a. en die belangen ook altijd voorop stellen.

Een enkel woord over de verkiezingen. Gemeenteraadsverkiezingen zijn belangrijk. Eenmaal in de vier jaar je eigen lokaal bestuur kiezen. Dat is in mijn ogen zelfs zo belangrijk, dat alle aandacht daar op gericht moet zijn. Het bestuur dat zo dicht mogelijk bij de inwoners staat verdient alle aandacht. Dat heeft er erg aan ontbroken,. En om eerlijk te zijn, het heeft mij ronduit geërgerd hoe politiek Den Haag er met deze verkiezingen vandoor is gegaan. Dat er in het kabinet een ultimatum ter tafel lag dat er een besluit moest vallen over een gevoelig dossier vóór 1 maart, is stuitend, want met de datum van 3 maart als verkiezingsdag voor de gemeenteraden, is dat ten diepste niet verantwoord te noemen. Niemand kan zich dan aan de indruk onttrekken, dat hier sprake was van partijpolitieke belangen en dat is politiek Den Haag zeer kwalijk te nemen. De kiezer is natuurlijk niet dom, die doorziet dat. Ik kan ook vaststellen dat er gelukkig genoeg items op plaatselijk  niveau speelden, ook bij ons, die wel degelijk een rol hebben gespeeld bij de strembepaling van de kiezer. Dus de invloed van de landelijke ontwikkelingen is voor een deel er zeker geweest, maar voor een ander deel is het wel degelijk bepaald door items die in de gemeenten speelden.

De landelijke kopstukken van de politieke partijen waren maar op een ding uit, elkaar zwart maken en zo de aandacht trekken in de hoop zo kiezers te paaien. Dat was een grove onderschatting van diezelfde kiezer. In een van de debatten van de partijaanvoerders sprak men bijna collectief uit dat de gemeenten de OZB niet mochten verhogen. Afgezien van de inhoud van die opmerking, vind ik dat erg ongepast. Daar gaat de tweede kamer niet over.

Er worden tal van nieuwe taken en bevoegdheden overgeheveld naar de gemeente. Wij worden veel meer een uitvoeringsorgaan van het rijk dan een autonomen zelf beslissende overheid. Wat beleidsvrijheid en vooral de financiën betreft, hebben we steeds minder ruimte. De OZB is zowat het enige middel om nog wat te kunnen doen. Maar diezelfde OZB is maar een paar procenten van het totale aantal belastingen waarmee een burger te maken heeft. De rijksbelastingen, vooral de loonheffing is vele malen en vele procenten hoger en meer. Niemand die echter spreekt over het verlagen van die belastingen. En daar zit een groot knelpunt. Gemeenten worden steeds meer in het nauw gedreven: taken, bevoegdheden, beleid, en financiën geven heel beperkende grenzen aan voor de gemeentelijke overheid. Het rijk denkt niet primair aan de eerste overheid. En wat zie je? Dat gemeenten fors moeten bezuinigen, voor een deel is dat goed te verklaren, maar om dán te bepleiten dat gemeenten de OZB niet mogen verhogen, dan zit men er in velerlei opzicht faliekant naast.

De discussie moet gaan om de gemeenten meer armslag te geven, zodat ze naar behoren taken kunnen uitvoeren en nieuwe initiatieven kunnen ontplooien. In deze crisistijd meer dan nodig en wenselijk. Als gemeenten niet zo kort gehouden worden door het rijk en over veel meer inkomsten zouden kunnen beschikken is er ook geen discussie nodig over de bestuurskracht,. De centrale vraag is dan ook: wat hebben we echt voor onze eerste overheid, de gemeente over? Laten de politieke partijen en de Tweede Kamer svp daar over spreken. Het debat moet landelijk en lokaal gaan: over hoe groot kan een plattelandsgemeente zijn, zodanig dat de sociale verbanden goed in het oog worden gehouden en men een samenbindend orgaan kan zijn. Maar nu is het: minder financiën, meer taken en grotere gemeenten. Conclusie ligt dan voor de hand: de bureaucratie wordt groter en als gevolg daarvan: de burger raakt vervreemd en komt op afstand van zijn eigen gemeente. Zulke discussies zijn te moeilijk in zo’n tv-debat, en passen niet in de communicatieve one liners die het zo goed doen voor de media. Langzamerhand, en daar maak ik mij echt zorgen over, spannen wij in ons land het paard achter de wagen. De overheid raakt steeds verder af van de burger, en dat valt nauwelijks meer terug te draaien. Mijn pleidooi is: geef de gemeenten de ruimte, vooral ook financieel. Dit komt de leefbaarheid en de civil society zeer ten goede.

Nu de verkiezingen van 3 maart zelf.
Zorgelijk was de opkomst, zo’n 54% in Kollumerland. Dat betekent dat bijna 50% thuis bleef. Dat percentage is gezakt, behoorlijk. 7% lager dan de verkiezingen in 2006 en ten opzichte van 8 jaar geleden; 10%. Dat is zowat twee zetels. Het is verontrustend dat het zo laag ligt. Het voert nu te ver om daarover een gedegen analyse op te bouwen en die wijsheid heb ik ook niet in pacht, maar het is een feit waar we iets mee moeten.

De stemcomputer moet zo snel mogelijk terug,. Het was gênant wat we meemaakten bij deze verkiezingen, afgezien van de Rotterdamse toestanden is het een systeem dat absoluut geen 100 % zekerheid garandeert dat het goed loopt met het stemmen. Het tellen der stemmen zoals we nu handmatig verrichten,  is niet meer van deze tijd. Het legitimeren maakt, dat je je als lokale overheid schaamt ten opzichte van onze burgers. ”U moet mij bewijzen wie u bent, want in functie ken ik u niet” dat heb ik zelf vele malen moeten zeggen. In het Friesch Dagblad stond een heel frappant voorbeeld: een echtgenoot, die zich zou moeten legitimeren bij zijn eigen vrouw die in het stembureau zat.
Maar afgezien daarvan: het lijkt allemaal zo mooi en vrij, om overal in welk stembureau ook te kunnen stemmen, maar het brengt onmiddellijk met zich mee, dat men dat weer waterdicht moet maken en dat is niet volledig te garanderen.

Dus:
1. stemcomputer zo snel mogelijk terug, want dat is het meest veilige systeem,
2. in eigen stembureau stemmen, aan de hand van de lijst van de mensen die in dat district wonen, en als dat niet mogelijk of wenselijk is, een mix: mensen van het eigen bureau via de controlelijst, en mensen die elders moeten stemmen, met legitimatie.
3. een uur eerder, dus om 8 uur sluiten, want dat laatste uur heeft geen enkele toegevoegde waarde.
Dat zijn mijn aanbevelingen.

Ik wil dan ook dank uitbrengen aan de leden van onze stembureaus die veel te horen kregen en ook nog eens na al die uren zitting te hebben gehad, moesten tellen. Hier is het goed verlopen en daar ben ik hen allen dankbaar voor.

Wij gaan aan het werk: veel plannen op ruimtelijke ordeningsgebied, want dat maakt nog altijd zo’n 50% van ons beleid uit en zoiets komt nauwelijks aan bod in de campagnetijd, welzijnsvraagstukken over jeugd, ouderen, het inrichten en onderhouden van het openbaar gebied, werk en inkomensvraagstukken en sociale werkvoorziening, voorzieningen op gebied van onderwijs, zorg en cultuur en sport, kortom: legio zaken die uw aandacht zullen vragen en op u liggen te wachten.

Ik wens u daarbij alle succes en collegialiteit. Dank voor uw aandacht.

Bearn Bilker